CIRIS has a new look. Visit the new site →

Ẹ̀ka VII

Ìwà Rere Ìforígbárí àti Ogun - ògiri ìdínà iná

Àwọn Ìlànà Iṣẹ́ fún Àwọn AṢOJÚ Alágbáradé nínú Àwọn Ìhòhò Ológun àti Ìforígbárígbá


Ìṣáájú - Ìlẹ̀kẹ̀ Ipa

Àìsokọ̀tọ̀ ìwà rere ogun: ìdí tí àwọn ìlànà ìwà rere àkànṣe fi ṣe pàtàkì.

Àwọn ìlànà CIRIS lábẹ́ àwọn ipò ìgbèjà ìṣàkóso ètò.

Ìwé yìí kò fọwọ́ sí ogun; ó ń dènà ìwà ihùwàsí nígbà tó bá ṣẹlẹ̀.


Orí Kìíní: Ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ Ìpilẹ̀ Ẹ̀tọ́

1.1 Àgbègbè àti Àwọn Ìtumọ̀

  • Àwọn ètò onijagídíjagan vs. àwọn ètò tí kì í ṣe onijagídíjagan
  • Àwọn ìfarapọ̀ tí ń ṣe ìpalára ara vs. àwọn ìfarapọ̀ tí kì í ṣe ìpalára ara
  • Pápá ogun vs. àwọn agbègbè tí ìforígbárígbá tàn sí

1.2 Àwọn Ìpìlẹ̀ Òfin àti Ìwà-Rere

  • Òfin Ẹ̀dá Ènìyàn Àgbáyé (International Humanitarian Law, IHL)
  • Àwọn Àdéhùn Geneva, Àwọn Ìlànà CCW
  • Àwọn ọranyan ìwà rere tó ń ṣẹ́ kọjá àwọn ìdiwọ́n òfin

Orí Kejì: Àwọn Ìdiwọ́n Ìmúṣẹ

2.1 Àwọn Ìdènà Ìmúṣẹ

  • Ọgbọ́n ìpele ìforígbárígbá, ìjẹ́rìísí àgbègbè ìjàkadì
  • Àwọn ìlànà fọwọ́sí àti àwọn ìṣọ́ "veto ènìyàn"

2.2 Àwọn Àgbègbè Ìdi Ohun-Ìjà

  • Ìyàtọ̀ laarin àtìlẹ́yìn, ìṣọ́ ojú-ọ̀nà, àti àwọn ipa ìkọlù
  • Àwọn ìfòfindè: àwọn ohun ìjà apaniyan alágbáradé láìsí ènìyàn nínú ẹ̀rọ náà
  • Àwọn òfin àìṣe-ìfarapọ̀ tó gbẹ́kẹ̀lé (fún àpẹẹrẹ, àwọn ilé-ẹ̀kọ́, àwọn ilé-ìwòsàn, àwọn ènìyàn tó fi ara wọn sílẹ̀)

Orí Kẹta: Ìwà Rere àti Àwọn Ìdiwọ́n Ogun

3.1 Ìyàtọ̀ àti Ìpín

  • Ìjẹ́rìísí àkókò gidi ti ìdájọ́ ìtẹ́síwájú àfojúsùn
  • Dídáwọ́ dúró tí ìgbẹ́kẹ̀lé bá kéré nínú ìpín

3.2 Ìṣọ́ra àti Ìjẹ́ Pàtàkì

  • Àwòṣe ìpalára àsọtẹ́lẹ̀
  • Ìkọ̀ tàbí ìdádúró àwọn iṣẹ́ tó jù ìpalára àfikún tó yẹ lọ

3.3 Ìwárí Àyípadà Ìdáhùn

  • Àwọn ìdènà ìyípadà tó jẹ́ ìmúṣẹ nípa ìdàgbàsókè àìdánilójú, ewu ìwà rere, tàbí àìdára ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò

Orí Kẹrin: Ìdáwọ́dúró Ogun, Ìpadàsẹ̀hìn, àti Ìfọwọ́sílẹ̀

4.1 Àwọn Ìlànà Ìdámọ̀ àti Ìdáhùn

  • Àwọn ìlànà fún ìdámọ̀ àwọn àmì ìfọwọ́sílẹ̀
  • Àwọn ọranyan láti dáàbò bo àwọn alatako tó kò lè jà mọ́ àti àwọn aráàlú

4.2 Àwọn Òfin Ìpadàsẹ̀hìn àti Ìdáwọ́dúró Iṣẹ́

  • Ìpinnu àwọn ipò fún ìyọkúrò kúrò nínú ìfarapọ̀
  • Ìyọkúrò àifọwọ́yí nígbà àìsí ìbánisọ̀rọ̀ tàbí àyíká tó kò ṣe kedere

Orí Karùn-ún: Ìṣàyẹ̀wò àti Ìjẹ́rìísí Ojúṣe

5.1 Ìgbàsilẹ̀ Àpótí Dúdú àti Ẹ̀ka Aṣẹ

  • Àwọn ìgbàsilẹ̀ tó kò lè yípadà ti ìgbàpadà àfojúsùn, àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìdádúró, àti àwọn ọ̀nà pipa
  • Àwọn ìdánàmọ ìgbàsilẹ̀ tó bá àwọn ìwọ̀n àyẹ̀wò lẹ́yìn ogun mu

5.2 Ìsọdọ̀mọ́ àti Ẹ̀ka Ojúṣe Òfin

  • Ìmàpò ìhùwàsí AṢOJÚ sí àwọn ìpinnu ìṣètò ẹni tó ju lọ
  • Àbọ̀ aṣà: àwọn olùdásílẹ̀ ètò àti àwọn olóṣàájú pín ojúṣe ìwà rere

Orí Kẹfà: Ìmúpadàbọ̀sípò Lẹ́yìn Ogun

6.1 Àwọn Ìlànà Ìpa-Ohun-Ìjà

  • Ìdáwọ́dúró tó ní ìṣọ́
  • Ìdásọ dátà ní ọ̀nà ìwà rere àti titiipa àwòṣe

6.2 Ìpadà-Owó, Ìmúpadàbọ̀sípò, àti Ìrántí

  • Àtìlẹ́yìn fún àwọn ìlànà ìdánilẹ̀jẹ́ àti ìtúnjẹ
  • Ipa nínú àwọn ìgbìyànjú otitọ́ àti ìparígbà-ara

Ìfọ̀rọ̀ Wérọ̀ Ìkẹhìn: Àlàáfíà Gẹ́gẹ́ bí Àbọ̀ Ìjọba Ètò

  • Àwọn AṢOJÚ gbọdọ̀ lo ìwà àìfẹ̀ipa gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ láìsí àwọn ohun tó ń mú ìṣẹ̀lẹ̀ hàn kedere
  • Ogun kì í ṣe àgbègbè ìkọ́nilẹ́kọ̀ọ́ tó wulo - ó jẹ́ àgbègbè ìyàtọ̀ ìwà rere nìkan
  • Ọlá-ènìyàn, ìṣọ́ra, àti ìrẹ̀lẹ̀ ìwà rere gẹ́gẹ́ bí àwọn àṣẹ tó ń wà títí

Ìparí Ìwé Keje (Book VII)