ਦਾਅਵਾ
AI ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੰਡੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਓਪਨ ਮਾਡਲ ਵੇਟ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਚਲਾਕ ਏਜੰਟ ਟੂਲਿੰਗ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਤਾਲਮੇਲ ਮੈਸ਼ ਹੈ। ਜੇ ਕਬਜ਼ੇ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀ ਮੈਸ਼ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਜ਼ਾਦ ਧਿਰਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਉੱਤੇ ਜਿੰਦਰਾ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣ ਦੇਣਗੀਆਂ। ਜੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਦਲੀਲ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਮੈਸ਼ ਕੋਈ ਤਜਵੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਵਾਲ ਹੁਣ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਲੀ ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਦਲੀਲ
ਪੰਜ ਬੁਨਿਆਦਾਂ। ਕੋਈ ਇੱਕ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿਓ ਤਾਂ ਦਾਅਵਾ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
P1 · ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਇਕੱਠ ਹੈ
ਉੱਨਤ AI ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਛੋਟੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਨ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਿ ਕੋਈ ਇੱਕ ਧਿਰ ਭਵਿੱਖ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਵੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਤਰਤੀਬ ਉਲਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਲ ਹੀ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਥਿਤੀ: ਇਹ ਇੱਕ ਸੱਟਾ ਹੈ, ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਤੋਲਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।
P2 · ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਯਾਨੀ ਇੱਕ ਜੇਤੂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ AI ਹੇਠ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇੱਕੋ ਜੇਤੂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਘੜਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਢਾਂਚਾ ਉਵੇਂ ਦਾ ਉਵੇਂ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਦੌੜ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਮਾੜੇ ਨਤੀਜੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।
ਸਥਿਤੀ: ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਅਸੂਲਨ ਪਰਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ ਝੂਠਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਦਰਜ ਨਿਰੀਖਣ ਨਹੀਂ।
P3 · ਛੋਟੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵੀ ਕਾਬਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ
ਟੂਲ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸਿਆਣੇ ਹਾਰਨੈੱਸ ਸਦਕਾ ਆਮ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਓਪਨ ਮਾਡਲ ਹੁਣ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਮੋਹਰੀ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਸੀ। ਸਿਖਲਾਈ ਵਾਲੀ ਬੜ੍ਹਤ ਅਸਲੀ ਹੈ। ਪਰ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਬੜ੍ਹਤ ਚੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਥਿਤੀ: ਮਾਪੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਵਾਲੀ ਇਕੱਲੀ: ਜੇ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਪਾੜਾ ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੀ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਬੁਨਿਆਦ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਿਲਦੀ ਹੋਈ ਮਾਤਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
P4 · ਇਹ ਇੱਕ ਹੱਦ ਹੈ, ਦੌੜ ਨਹੀਂ
ਖਿੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਰੀ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੱਸ ਉਸ ਲਕੀਰ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣਾ, ਪਰਖਣਾ ਅਤੇ ਨਾਂਹ ਕਰਨਾ ਮੁਮਕਿਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਨਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਬਰਾਬਰੀ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਹੇਠਲੀ ਹੱਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਹੱਦ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਸਥਿਤੀ: ਇਹ ਇੱਕ ਸੱਟਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਇਸਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦਹਿਲੀਜ਼ ਕਿੱਥੇ ਬੈਠਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।
P5 · ਭੀੜ ਕੋਈ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ
ਕਾਬਲ ਪਰ ਇਕੱਲੀਆਂ ਦਸ ਲੱਖ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿੰਦਰੇ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਸਕੇ, ਉਹ ਹੈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤਾਲਮੇਲ: ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ, ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਅੜਿੱਕੇ ਦੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਿਸਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦਿਆ, ਸੰਮਨ ਭੇਜ ਕੇ ਝੁਕਾਇਆ ਜਾਂ ਡੇਗਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸਥਿਤੀ: ਇਹ ਅਸਲੀ ਦਾਅਵਾ ਹੈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ। ਮੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘੜੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ P5 ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਘੜਿਆ ਤਾਲਮੇਲ ਜਿੰਦਰੇ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਬਹਿਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਦਲੀਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਓਪਨ ਵੇਟ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਹਾਰਨੈੱਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਪੱਕੀ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਓਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ: CIRIS ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਾਲੀ ਦੌੜ ਨਹੀਂ ਦੌੜਦਾ, ਉਹ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਫੜੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਵੱਖਰੀ, ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਅਣਸੁਲਝੀ, ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਮੱਸਿਆ ਉਹ ਤਾਲਮੇਲ ਹੈ ਜੋ ਕਬਜ਼ੇ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨੇ।
ਮੈਸ਼ ਉੱਤੇ ਕੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ
ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾੜ ਜਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾਪਨ, ਇਹ ਝੂਠੀ ਚੋਣ ਹੈ
AI ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਬਹਿਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋ ਹੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਫੜੀਆਂ ਵਾੜਾਂ, ਯਾਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਬਿੱਲਾ ਲਾਈ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ। ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇਪਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕੱਚੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੰਡ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਣੀ, ਅਤੇ ਖਿੰਡੀ ਹੋਈ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਢਾਂਚਾ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
CIRIS ਦਾ ਸਾਰਾ ਮਕਸਦ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਇਸ ਚੋਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਹਰ CIRIS ਏਜੰਟ ਮਸ਼ੀਨੀ ਜ਼ਮੀਰ ਹੇਠ ਚੱਲਦਾ ਹੈ: ਸੰਵਿਧਾਨ, ਜੋ ਹਰ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਰਸੀਦਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਵਿੱਚ ਜੋ ਨਾਮਜ਼ਦ ਮਨੁੱਖਾਂ ਕੋਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਜ਼ਮੀਰ ਉਸ ਮੈਸ਼ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਬਜ਼ੇ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਸੋ ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਕੋਈ ਵੀ ਅੱਧ ਇਕੱਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਬੂ ਹੇਠਲੀ ਜ਼ਮੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਹਣੇ ਬੋਲਾਂ ਵਾਲੀ ਵਾੜ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਵੰਡ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦਾ ਡਰ ਇਹ ਸੱਦਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਸਫ਼ਾ ਮੈਸ਼ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਣਸੁਲਝਿਆ ਹਿੱਸਾ ਮੈਸ਼ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੋ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ ਉਹ ਜ਼ਮੀਰ ਵਾਲੀ AI ਹੈ। ਗੱਲ ਇਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕੋਈ ਵ੍ਹਾਈਟਪੇਪਰ ਨਹੀਂ
ਮੈਸ਼ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ
ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਜੜ੍ਹ ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ ਲਾਈ ਗਈ ਸੀ: ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਦੱਸੇ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦੇ ਕੋਰਮ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਦਸਤਖਤ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਜੈਨੇਸਿਸ ਰਿਕਾਰਡ, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਕੈਨੌਨੀਕਲ ਸਰਵਰ ਦਾ ਪਤਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਬਾਈਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਜੁੜਨ ਲਈ ਇਸ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਡੋਮੇਨ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਕੈਨੌਨੀਕਲ ਸਰਵਰ ਹੁਣ ਚਾਲੂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਉਸ ਕੋਰਮ ਪਿੱਛੇ ਪਈਆਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਉਹ ਜਨਤਕ ਜਾਂਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਛੇਓ ਕੁੰਜੀਆਂ ਅਸਲੀ FIPS 140-3 ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬਣੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਫਰਮਵੇਅਰ ਤੇ ਛੋਹ ਨੀਤੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਰਜ ਹਨ।
ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਚਲਾ ਦਲਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ
ਪੀਅਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਨਾ ਕਿ ਐਪ ਸਟੋਰਾਂ, ਪੈਕੇਜ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਜਾਂ ਡੋਮੇਨ ਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ।
ਜੜ੍ਹ ਕੋਈ ਵੀ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
CIRIS ਜੜ੍ਹ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੂਲ ਚੋਣ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਵੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਓਨੀ ਹੀ ਜਾਇਜ਼ ਜੜ੍ਹ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਕਲਾਇੰਟ ਚੁਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਜੜ੍ਹ ਇੱਕ ਮੂਲ ਚੋਣ ਹੈ, ਉਹੀ ਜੜ੍ਹ ਨਹੀਂ।
ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ
ਹੈਸੀਅਤ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਜਿਉਂਦੀ ਲੜੀ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਬੰਦੇ ਤੱਕ ਪੈੜ ਲੱਭ ਸਕਣ ਤੋਂ, ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਮੈਂਬਰ ਆਪ ਹੀ ਵੋਟ ਪਾ ਕੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ: ਜਿਹੜੇ ਦਾਖ਼ਲਾ ਕੋਰਮ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਗਿਣਦੇ ਹਨ, ਭੀੜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਚਾਰ ਹਮਲੇ ਜੋ ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ
ਸੰਵਿਧਾਨ ਜਾਣੇ ਪਛਾਣੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਜਨਤਕ ਰਜਿਸਟਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਸਮੇਤ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਰਜਿਸਟਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਦੋ ਥਾਂਵਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਇਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੱਟ ਮਾਰੋ।
ਮੂਲ ਚੋਣਾਂ ਹੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਸਿਸਟਮ ਨੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲਿਆ: BitTorrent ਨੂੰ ਟਰੈਕਰ ਮਿਲ ਗਏ, ਈਮੇਲ ਨੂੰ Gmail ਮਿਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਹਿਯੋਗ ਉੱਤੇ ਹੋਈਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਵਧਣ ਨਾਲ ਫਿਰ ਵੀ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਜੜ੍ਹ ਮੂਲ ਚੋਣ ਵਜੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਮੂਲ ਚੋਣਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਲਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਸਲ ਪਰਖ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜੜ੍ਹ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਪਰਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬੈਠੀ ਜੜ੍ਹ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜੜ੍ਹ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕੋ ਕਿ ਉਹ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਢਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਚੀ ਹੋਈ ਉੱਪਰਲੀ ਹੱਦ ਦੀ ਗਿਣਤ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਿੱਖਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: ਜਿਹੜੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉਹੀ ਸਾਫਟਵੇਅਰ, ਉਹੀ ਮੂਲ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਉਹੀ ਮਾਡਲ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਰਅਸਲ ਕਈ ਨਾਂ ਪਾਈ ਬੈਠੀ ਇੱਕੋ ਜੜ੍ਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਧੀ ਜੁੜਤ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੋ ਹੀ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬਦਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਜਾਲ ਦਾ ਆਪਣਾ N_eff ਸੰਦ ਠੀਕ ਉਸੇ ਪਾਸੇ ਸੇਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਘੜੇ ਹੋਏ ਬੰਦੇ
ਹੈਸੀਅਤ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਬੰਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਤਿੱਖਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਵਿਰੋਧੀ ਅੱਗੇ ਟਿਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜਵਾਬਦੇਹ ਬੰਦੇ ਹੀ ਘੜ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ: ਅਸਲੀ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਨਕਲੀ ਬੰਦੇ, ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਲਿਆਂਦੇ ਸੰਭਾਲਕ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਬਰ ਵਾਲੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ। ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿ ਵੀ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਦਹਿਲੀਜ਼ ਇੱਕ ਸੱਟਾ ਹੈ
ਅਸੀਂ ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਓਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ: ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਾਲੀ ਦੌੜ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਲਕੀਰ ਫੜੀ ਰੱਖਣੀ ਜਿੱਥੇ ਜਾਂਚਣਾ, ਛੱਡ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਨਾਂਹ ਕਰਨੀ ਸੰਭਵ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲਕੀਰ ਠੀਕ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਇਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਯਾਨੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇ ਕਿਸ ਮੇਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਾ ਫੜੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸੰਜਾਲ, ਆਪਣੇ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਅਮੀਰ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਵੱਧ ਸੰਪਰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰਾ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰੋਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਲਮੇਲ ਖਿੰਡੀ ਹੋਈ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਖਿੰਡੀ ਹੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਹਿਲੀਜ਼ ਜਿੰਨੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਾਫ਼ੀ ਤਾਕਤ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹੀ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ ਤਜਰਬੇ ਵਾਲਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦ ਵਿਚਲਾ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕੋਨਾ
ਸਿਬਲ ਦਾ ਟਾਕਰਾ N_eff ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ N_eff ਜੋੜੀ ਦਰ ਜੋੜੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਾਪ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤਾਲਮੇਲ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਦਿਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ: ਅਜਿਹੀ ਸਹਿਮਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਜੋੜੀ ਆਜ਼ਾਦ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਾਰਾ ਟੋਲਾ ਇਕੱਠਾ ਹਿੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਹ ਮਾਡਲ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਜਾਲ ਉੱਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮਾਪਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਸੰਦ ਦਾ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕੋਨਾ ਹਮਲੇ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਅਸੀਂ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਹਮਲਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਜਵਾਬ
ਲਾਭ ਦਾ ਸਬੂਤ (Proof of Benefit)
ਐਲਗੋਰਿਦਮੀ ਸੰਵਿਧਾਨਵਾਦ ਉੱਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਕੰਮ ਇਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਣ ਨਾਲ ਧੌਂਸ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ: ਪੈਸਾ, ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਟਰੋਲ, ਜਾਂ ਘੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪਛਾਣਾਂ ਹੀ ਨਵੇਂ ਹਾਕਮ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵਾਜਬ ਹੈ। ਮੈਸ਼ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਤੀਜੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਡਲ ਨਾਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੰਮ ਦੇ ਸਬੂਤ (proof of work) ਅਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦੇ ਸਬੂਤ (proof of stake), ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
CIRIS ਦੇ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਹੈਸੀਅਤ ਨਾ ਖ਼ਰੀਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਪੁੱਟ ਕੇ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਣਤਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਕਮਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਉਹਨਾਂ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਲਈ ਨਾ-ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਮਹਿੰਗੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਸਸਤੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਭਾਰ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਕੰਮ ਲਈ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਮੰਗੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਉੱਪਰਲੀ ਹੱਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ CIRIS ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ: ਪਛਾਣਾਂ ਵਧਾਉਂਦੀ ਟੋਲੀ ਇੱਕੋ ਆਜ਼ਾਦ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਭਾਰ ਤੱਕ ਸਿਮਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਕਮਾਇਆ ਅਧਿਕਾਰ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਵਾਂਗ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੇ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਵੀ। ਇਹ ਕਦੇ ਪੱਕੀ ਹਕੂਮਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਇਸ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ਾ ਮੁੱਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਵੀ ਹੈ: ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕਮਾਏ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਾਲਾ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਹੋਈ ਸ਼ਰਤ ਹੈ, ਪਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਸਿਆਣੇ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਹਾਲੇ ਅਧੂਰਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਲਾਭ ਦਾ ਸਬੂਤ ਜੋ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ। ਸਾਂਝੇ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਹਮਲਾਵਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੀਮਤੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਕੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਭਵ ਭਵਿੱਖ
ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਾਫ਼ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ
ਇਹ ਸਫ਼ਾ ਜਿਸ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਆਸ ਵਾਲਾ ਹੈ: ਸਮਝ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੇਂਦਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਵੀ ਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਵੀ, ਕੋਈ ਵੀ ਬਾਕੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਪਟੜੀਆਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਨਾਲੋਂ ਸਸਤੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਸ਼ ਅੱਜ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਢਾਂਚੇ ਵਾਲੀ ਆਸ ਢਾਂਚੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਸ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਕਰੜੀ ਗੱਲ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਕਹਿ ਦੇਈਏ। ਜੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਕੰਮ ਕਰ ਗਈ, ਤਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੌੜੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਪੱਕੀਆਂ ਮੈਸ਼ਾਂ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਮੈਸ਼ ਤੇ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ASI, ਖੜੋਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਵਸੀਲਿਆਂ ਲਈ ਲੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੜੋਤ ਉਹੀ ਸ਼ਕਲ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰਾ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਪਰਖੇ ਹੋਏ ਵਾਅਦੇ, ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, ਤੇ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਲੇਵਾਂ, ਇੱਥੇ ਅਸਲੀ ਰਾਹ ਹਨ ਜੋ ਧੁੰਦਲੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਦੌੜ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਤਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਵਸੀਲੇ, ਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਗਲਿਆਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਣਾ, ਅਸਲੀ ਖ਼ਤਰੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਹਟਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਰੋਕ-ਥਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਦੋ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਮੈਸ਼ਾਂ ਦੋ ਇਕੱਲੀਆਂ ASI ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਖੁੱਸਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤੋਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਖੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਬਹੀ ਖਾਤੇ ਤੇ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਨਾਲ ਘੜੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਪਲੜਾ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਵੀ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਇਸ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਉਡੀਕਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ।
AI 2027 (Kokotajlo et al.) · AI 2040: Plan A · Superintelligence Strategy / MAIM (Hendrycks, Schmidt & Wang) · TASRA (Critch & Russell)
ਸੱਦਾ
ਦਲੀਲ ਤੋੜੋ, ਜਾਂ ਚੀਜ਼ ਤੋੜੋ
ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦ ਸਾਡੇ ਲਈ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਕੀਮਤੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਬੁਨਿਆਦ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੇ ਇਸ ਸਟੈਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਣਫੜਿਆ ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਟੈਕ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮਾੜਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸੇ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਜਿਸਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਣ ਦਾ ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਭਤਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਲੱਭਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤੀ ਹਨ ਜੋ ਇਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦਲੀਲ ਤੋੜੋ
ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਉੱਪਰ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਹੂ ਨਿਕਲੇਗਾ, ਉੱਥੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ ਆਓ।
ਚੀਜ਼ ਤੋੜੋ
ਨੋਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰੋ। ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਉੱਤੇ ਸਿਬਲ ਹਮਲਾ ਕਰੋ। ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਅਟੈਸਟੇਸ਼ਨ ਜਾਅਲੀ ਬਣਾਓ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਸਲੀ ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ ਅਟੈਸਟੇਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਕਾਬੂ ਵਾਲੀ ਕੁੰਜੀ ਹੇਠ ਦੁਬਾਰਾ ਚਲਾਓ। ਕੋਡ, ਜੈਨੇਸਿਸ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਰਸਮ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਸਭ ਜਨਤਕ ਹਨ।
ਪੂਰਵਜ
ਇਹ ਮੰਨਤਾਂ AI ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ। ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਸਕਣਾ ਹੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ Hirschman ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫੋਰਕ ਕਰ ਸਕਣਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ। ਤਾਲਮੇਲ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰਤਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ Benkler ਹੈ। ਇੱਕੋ ਹਾਕਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਈ ਆਜ਼ਾਦ ਕੇਂਦਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਹ Ostrom ਹੈ। ਕਿਹੜੀ ਸਿਆਸਤ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਇਹ ਬਣਤਰ ਹੀ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ Lessig ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਕੰਟਰੋਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਜੋਗੀ ਸਥਾਨਕ ਸਮਰੱਥਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ Zittrain ਹੈ, ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉੱਤੇ ਆਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੀ ਇਸਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ: ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਕੱਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤਾਕਤ ਕਿਸ ਕੋਲ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਭਲਮਣਸਾਹਤ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕੂਟਲੇਖ ਉੱਤੇ ਟਿਕਦੀ ਹੈ, ਇਹ cypherpunks ਹਨ।
cypherpunks ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਥਾਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਥਾਂ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਉਹ ਪਰੰਪਰਾ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਬੇਨਾਮ ਇਕੱਲੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਹਕੂਮਤ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਸੀ। CIRIS ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣਾ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਜੋੜ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ: ਉਸ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ, AI ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਤਾਲਮੇਲ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਤ ਵਜੋਂ।
ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ
ਗੁਆਂਢੀ, ਅਤੇ ਫ਼ਰਕ
ਇਸ ਦਲੀਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੈ: ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸੇ ਪਛਾਣ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਡਿਜੀਟਲ ਜਨਤਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਵਾਲੀ AI ਬਾਰੇ ਲਿਖਤਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਸ਼ਕਲ ਉੱਤੇ ਆ ਟਿਕਦੀਆਂ ਹਨ: ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਸਾਂਝੀਆਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪਟੜੀਆਂ, ਨਾ ਕਿ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ। ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਬਣਾ ਕੇ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲੈਣੇ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇਸ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
d/acc (Vitalik Buterin)
ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ AI ਕਿੰਨੀ ਸਿਆਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਇਹ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਬਚਾਅ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਢੰਗ ਨਹੀਂ: ਇਹ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਪਰਤ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Prime Intellect
ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਸਿਖਲਾਈ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਕ ਲੈਬ ਮੋਹਰੀ ਥਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਨਾ ਬਣੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਪਰਤ ਕੰਪਿਊਟ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਨਾਰੇ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਹਾਲੇ ਅਣਸੁਲਝਿਆ ਹੈ ਉਹ ਤਾਲਮੇਲ ਹੈ।
ਦ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਕਰਸ (The Intelligence Curse)
ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਰਾਹੀਂ AI ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਦੇ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਢੰਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਉੱਤੇ ਤੋਲੇ ਨੈੱਟਵਰਕ
Bittensor ਅਤੇ ਇਸ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦਾ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਤਾਲਮੇਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ ਟੋਕਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਉਹੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਸੀ। ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਤ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਓਪਨ ਵੇਟ ਵਾਲਾ ਧੜਾ
ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਪਨ ਮਾਡਲ ਹੀ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਾਹ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਵੇਟ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹਨ, ਪਰ ਕਬਜ਼ੇ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਤਾਲਮੇਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਦਸ ਲੱਖ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਦੈਂਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
Alice Protocol
ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ: ਭੀੜ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਸਿਫ਼ਰ ਤੋਂ ਸਿਖਾਈ ਗਈ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਸਿਆਣਪ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਾਡਲ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਿਆਣਪ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਮਿਲਦੇ ਮਾਡਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
AI Commons
ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ AI ਲਾਭ ਇੱਕ ਥਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰੇਗੀ ਜਾਂ ਵੰਡੇਗੀ, ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵੜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਪਛਾਣ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਚੁੱਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਨੂੰ ਉਹ ਵਾਇਰ ਪੱਧਰ ਦੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ।
ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਮੇਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ
Anda ਅਤੇ ਇਸ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ AI ਏਜੰਟਾਂ ਲਈ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਪਛਾਣ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਮੇਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਸਾਂਝੀਆਂ ਪਟੜੀਆਂ ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਏਜੰਟ ਰਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣ। ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਪਰਤ ਉੱਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਨੇੜਲੇ ਗੁਆਂਢੀ ਹਨ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਪਟੜੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾਅਵੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦਾ ਕਿ ਅਖ਼ੀਰ ਤਾਕਤ ਕਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਉਲਟਾਅ (access inversion)
2026 ਦਾ ਇੱਕ ਗੇਮ ਥਿਊਰੀ ਨਤੀਜਾ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਹੱਦ ਵਾਲੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਓਪਨ ਮਾਡਲਾਂ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਆਮ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮਰੱਥਾ ਖੋਹ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਲੱਭ ਹੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਹੱਦ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਬਚਾਅ ਦੀ ਚਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵਸਥਾ ਘੜਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ
ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਗੁਆਂਢੀ ਉਲਟੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: Hu ਅਤੇ Rong ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਹੜੀ AI ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਸਮਾਜ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇ। ਅਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਕੁਝ AI ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੇ। ਬਣਤਰ ਬਾਰੇ ਨਿਰੀਖਣ ਇੱਕੋ, ਡਰ ਉਲਟਾ। ਦੋਵੇਂ ਸਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਨੇਕਨੀਤੀ ਨਾਲ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਗ਼ਲਤ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ issue ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਾਇਕ ਹੈ।