Uzanış

Bir çocuk bir ele uzanır ve ona güvenir. Evren başka bir şey yapmaz. Atomlar uzanır ve molekül olur. Hücreler uzanır ve beden olur. İnsanlar, doğrulanması mümkün olmayan bir boşluğun karşısına geçer, henüz doğmamış çocuklara doğru uzanır ve buna aşk der. Önemli olan her basamakta aynı biçim vardır: iki varlık, yalnız başlarına taşıyamayacakları bir şey için birbirine güvenerek uzanır.

Biz bunu unutan bir internet kurduk. Her uzanan elin arasına bir makine koydu ve o makineyi güvenilen şey haline getirdi. Uzanışı izledi ve onu bize geri sattı. Hiç kimseyi hesap vermekle yükümlü tutmadan bir sesin çocuğa konuşmasına izin verdi.

Merdiven hiçbir zaman yalnızca insanlarda durmadı. İnsanlar topluluklara, topluluklar uygarlıklara uzanır; hiçbir uygarlık da sadece iyi niyetle bir arada kalmaz. Bu uzanma, kendi ağırlığını taşıyacak bir iskelet örüyor: mahkemeler, sözleşmeler, anayasalar, akran denetimi, kimlik, hukuk. O iskelet, topluma verdiğimiz vicdan; yabancıların geniş ölçekte birbirine güvenebildiği yoldur. Şimdi yeni bir zihin türü bize doğru uzanıyor, bunların hepsinden daha hızlı, ama hiçbirini getirmeden. Kurumları olmayan bir zeka, gönderildiği gün ne kadar hizalanmış olursa olsun, tutunmaz.

CIRIS, uzanışı durdurmak yerine ona saygı gösterir.

Her iddia belgelerini yanında taşır: kim söyledi, neye dayanıyor, kim itiraz etti. Böylece güven, karanlıkta senden çekip alınan bir şey değil, gözlerin açıkken uzattığın bir şey olur. Ağ doğrudan eller arasında çalışır, yarının makinelerine karşı bile şifrelenmiştir; ortada sızdıracak, satacak ya da ele geçirecek kimse yoktur. Dürüstlük, aldatmaktan daha ucuz hale getirilmiştir; çünkü gerçek, zaten var olana işaret edebilir, oysa bir yalan, hareket etmeyi reddeden bir geçmişi yeniden yazmak zorundadır. Bu yüzden mimari, suyun aşağıya akması gibi doğruya doğru eğilir. Biri baktığı için değil, öyle inşa edildiği için.

Durması emrini verme yetkisi insan ellerinde kalır, adını bildiğin ve tuttuğunu kanıtlayabileceğin ellerde. Hiçbir zaman otomasyona bırakılmaması gereken tek şey, kim durdurabileceğidir.

Bu bir gün değil. Bugün telefona yükleniyor. Yirmi dokuz dilde dürüstçe yanıt veriyor. Etiyopya'daki biri Amharca olarak ona uzanıyor ve karşılanıyor; tercüme edilmiyor, karşılanıyor. Çünkü doğru bir yanıt alma hakkı, nerede doğduğuna ya da ne ödeyebileceğine hiçbir zaman bağlı olmamalıydı.

Bu uzanışın en üste kadar gidip gitmediğini, son sınırın lütuf olup olmadığını, iyinin kazanıp kazanmayacağını bilmiyoruz. Ama uzanış, ölçebildiğimiz her basamakta gerçek. Onun için inşa edebiliriz. Arada duran makine olmayı reddedebiliriz.

Bu kadarı bir bahis değil.

Bu ellere adanmıştır. Uzananlara ve uzanılan ellere.